In een tijd van laag vertrouwen in de overheid heeft burgemeester Carola Schouten de lastige taak om de inwoners van Rotterdam aan te sporen om te gaan stemmen bij de wijk- en gemeenteraadsverkiezingen op 18 maart. Bij de vorige verkiezingen in 2022 kwam slechts (afgerond) 39% van Rotterdam en 25% van Oud-Mathenesse opdagen bij de stembus. 

Hoe kan de gemeente volgens de burgemeester het vertrouwen van de burger terugwinnen en welke thema’s zijn daarbij belangrijk? We spraken met haar in het stadhuis.

Waarom is het volgens u zo belangrijk om te stemmen?

De verkiezingen zijn niet alleen iets van ver weg, dat gaat juist heel erg over je eigen straat, over je eigen buurt of wijk. Want we wonen hier met z’n allen en merken elke dag de mooie en ook minder mooie dingen om ons heen. Over heel veel van die zaken worden besluiten genomen hier op het stadhuis en de gemeenteraad, dus als je daar een mening over hebt is het belangrijk om die te laten horen met je stem.

De wijkraad is daarbij ook ongelooflijk belangrijk, want zij vertellen aan de gemeenteraad wat er lokaal allemaal speelt. Als je gaat stemmen kun je daar letterlijk invloed op hebben. Misschien dat jouw idee niet direct wordt doorgevoerd, maar wel dat je met z’n allen zegt:”wij willen meer betaalbare woningen,” of, “we vinden het vervelend dat er zoveel vuil op straat ligt.” Dat zijn dan thema’s die hier besproken worden die door de wijkraad op de agenda zijn gezet. 

Er zijn mensen die niet goed begrijpen wat het verschil is tussen de wijkraad en de gemeenteraad, hoe zou u dat uitleggen? 

De wijkraad kijkt echt wat er speelt op wijkniveau. We hebben natuurlijk heel veel wijken in de stad, die allemaal verschillend zijn en waar andere thema’s spelen. Daarom is het juist aan de wijkraad om aan te geven welke thema’s er spelen in hun gebied. Zij geven dat dan door aan de gemeenteraad die er uiteindelijk een beslissing over maakt. Daarnaast hebben zij de mogelijkheid en een klein budget om zelf een aantal initiatieven op te zetten.  

De gemeenteraad gaat natuurlijk over de hele stad, die kijkt meer naar algemene thema’s die in de hele stad spelen. Daarom is de samenwerking tussen de wijk- en gemeenteraad zo belangrijk. Dat zorgt ervoor dat wat er in jouw wijk gebeurt ook op de agenda komt in het stadhuis, bij de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders. 

De wijkraad kan gevraagd en ongevraagd advies geven aan de gemeenteraad. Maar hoe bindend is dat advies eigenlijk? 

Die adviezen gaan over heel veel verschillende zaken. Dat kan iets praktisch zijn of iets heel erg algemeens. Het advies is niet bindend, maar wij moeten daar wel altijd op reageren. Ook al is het een probleem dat we niet direct kunnen oplossen of als daar een andere keuze in wordt gemaakt. Het is dus niet zo dat als de wijkraad zegt “dit moet gebeuren” dat wij dat gelijk overnemen. Wel kijken we altijd wat er wél kan, omdat we het signaal wel serieus willen nemen. 

De 37 wijkraden van Rotterdam hebben recentelijk een brandbrief opgesteld om het afvalprobleem onder de aandacht te brengen. Zij willen dat de gemeente meer actie onderneemt om dat aan te pakken. Wat zijn uw gedachten daarover?

Die brief is nog niet bij mij aangekomen, maar het geluid is niet nieuw natuurlijk. Maar laat één ding duidelijk zijn, wij staan hier niet tegenover elkaar. Dit is een probleem dat we met elkaar zien. Het stadsbestuur heeft daar ook extra maatregelen voor getroffen de afgelopen periode. Maar dan nog zou ik willen zeggen, het begint erbij dat wij gewoon met elkaar moeten zorgen dat het afval ook in de bakken belandt. En ja, dan moeten ze vervolgens ook op tijd geleegd worden, maar als we denken dat de straat iets is waar je gewoon je vuil op kan gooien, dan is er voor de stadsreiniging ook geen beginnen aan.

Wat ziet u als de belangrijkste thema’s voor Rotterdam in de aankomende verkiezingen? 

De twee grote thema’s die ik zie zijn het gevoel van veiligheid in de stad en de behoefte aan betaalbare woningen. 

Je veilig voelen in je eigen wijk is een basisvoorwaarde om prettig samen met elkaar te leven. Dat is iets waar wij ook heel hard aan werken, al zijn er daarbinnen wel onderdelen waar we meer mee moeten doen. Hoe we met elkaar samenleven in de stad is een groot vraagstuk, uiteindelijk zijn we hier met 671.000 inwoners en we moeten het met elkaar doen. Dat kunnen we ook, maar dat gaat niet altijd vanzelf. 

Tegelijkertijd krijg ik ook veel vragen over betaalbare woningen. Mensen vertellen mij hoe moeilijk het is om een huis te vinden, en als zij er dan een vinden is het niet te betalen. 

Welke thema’s leven er volgens u in Oud-Mathenesse?

Ik ken de buurt enigszins ,want ik woon er zelf ook in de buurt. Ik fiets er weleens doorheen en ik ken ook mensen die daar wonen. Via hen hoor ik dan ook het een en ander over wat er speelt. Thema’s zoals het vuil op straat en de verharding van de maatschappij staan hoog op de agenda in Mathenesse. Zo hoor ik dat mensen denken: “Wie zijn mijn buren? Wie ken ik nog?” en het niet zo sociale gedrag dat er soms ook is. En de Silja ligt natuurlijk ook vlakbij de wijk waar men misschien het een en ander van merkt. Dat zijn volgens mij de belangrijkste thema’s die voor Oud-Mathenesse van belang zijn de komende verkiezingen. 

Veel mensen die ik spreek zijn het vertrouwen in de gemeente en instituties een beetje kwijt. Als ik hen vraag waarom zij niet stemmen hoor je vaak “het verandert toch niks.” Hoe kan de gemeente die mensen bereiken om te gaan stemmen?

Dat is een belangrijke vraag, want dat geluid hoor ik ook vaker. In sommige situaties begrijp ik ook wel dat mensen teleurgesteld raken en zich afvragen “ worden we wel gezien en serieus genomen?” Maar ik wil benadrukken dat dit echt wel zo is. Betaalbare woningen of het vuil dat opgehaald moet worden spelen daar ook een rol in. Als u wilt dat daar meer aandacht voor is, dan maakt het dus uit op wie u stemt. En help mij alsjeblieft daar ook mee om die stem te geven aan de stad. Want als u niet stemt, dan wordt u sowieso niet gehoord. Uiteindelijk is het in het belang van ons allen om met elkaar te zorgen dat de stad mooi is. Zeker als je zegt:”Dit vind ik belangrijk” dan is dit het moment waarop je dat kunt laten weten. Dan is het aan de partijen om te zorgen dat die stem ook vertolkt wordt. 

Veel mensen voelen zich vergeten of verlaten. Dan kan ik aan hen wel vertellen dat hun stem telt, maar daarmee is dat gevoel nog niet terug. Hoe denkt u dat de gemeente dat gevoel weer terug kan krijgen?

Uiteindelijk komt het erop neer dat wij moeten leveren. Dat mensen ook zien dat het verandert. En dat trek ik mij ook aan. Ik kan het wel vertellen maar uiteindelijk komt het op z’n Rotterdams gezegd niet neer op woorden maar daden. Dat gaat niet zomaar van de een op de andere dag, daar ben ik eerlijk in, maar wij moeten laten zien dat we die stappen blijven zetten. Dat mensen het gevoel hebben dat zij er niet bijhoren zorgt ervoor dat ik mij nog schatplichtiger aan hen voel, om te laten zien dat dit wel zo is. Daarbij is het van belang dat we goed in contact blijven met elkaar en niet een keer in de vier jaar langskomen. We moeten dat continu blijven doen en ook blijven uitleggen wat we aan het doen zijn. 

Aan het begin van 2026 heeft u een speech gehouden waarin verharding en egocentrisme centraal stonden. Wat kun je daar als gewone burger tegen doen?

De stad maken we met zijn allen. Wij zijn een ontzettend mooie stad waar we ook al zoveel hebben neergezet met elkaar. Maar ik zie helaas ook dat op sommige plekken mensen zich helemaal niets aantrekken van hun eigen omgeving. Waar ze letterlijk gewoon het vuil op straat gooien terwijl er honderd meter verderop gewoon een vuilnisbak staat. Of waar mensen asociaal rijgedrag vertonen. Plekken waar mensen er niet meer over nadenken dat zij samen in een buurt wonen met anderen. Dan gaat het niet alleen om wat ik zelf vind, dat moeten we het met elkaar doen. Dat is een thema voor de politiek, maar zeker ook voor mensen zelf in de buurt. Dus laat ook zien hoe het anders kan. 

Daarnaast zie ik ook hele mooie dingen in de wijken gebeuren, bijvoorbeeld waar mensen aan de slag gaan om de wijk groener te maken of mooie initiatieven opzetten voor kinderen.

Het kan zijn dat je dan denkt ‘het zijn maar kleine bijdragen’, maar juist die maken zo’n ongeloofelijk verschil. Want daarmee zetten we er iets anders tegenover, namelijk niet dat het egocentrisme de norm is, maar dat we met elkaar echt iets anders er tegenover kunnen zetten. En dat gebeurt ook.

Ik snap dat mensen soms denken: "Ja eh waarom moet ik dat allemaal doen?” Maar bedenk dat dit een wijk is die we gewoon met elkaar maken. Dat het gewoon met en van bewoners is. En dan zijn wij er als overheid om te zorgen dat veel van die basiszaken goed lopen. Nogmaals, dat kan ook wel eens beter, dat geef ik gelijk toe, maar we hebben elkaar echt nodig.  

Het afvalprobleem is een groot thema in de stad. Heeft u daar persoonlijk ook wel eens last van? En wat doet u daar dan mee als dat gebeurt?

Jazeker, onlangs bevond ik me nog in zo’n situatie. Toen liep er een meneer voor mij en die gooide een doos op straat vlak naast de vuilnisbak. “Waarom doet u dit?” vroeg ik aan hem. “Er staat daar een vuilnisbak, daar kunt u het in deponeren. En toen zei hij: “Hoezo?” Dus ik antwoord: “nou als u dit hier neergooit betekent dat een ander dit moet gaan opruimen voor u, en dat is gewoon normaal. 

En deed hij dat toen ook?

Dat deed hij uiteindelijk wel ja. En ik snap ook best dat het spannend is om zoiets te vragen op zo’n moment. Ik geloof ook dat we elkaar mogen aanspreken op het gedrag dat je ziet. Natuurlijk moet je zelf inschatten of je dat fijn vind, maar als we dat met elkaar blijven doen, dan kun je ook echt met elkaar laten zien: “Dit is mijn leefomgeving, je bent nu bezig om mijn omgeving te vervuilen. En dat pik ik niet.” Als we dat met meer mensen doen, geloof ik dat we echt kunnen laten zien dat het ook anders kan. 

Dus uiteraard heb ik hier zelf ook last van. Ik woon al meer dan 30 jaar in de stad, vlakbij Mathenesse. Het is een omgeving die altijd weer verandert en waar ook altijd wel uitdagingen blijven. Maar het zit diep in mijn hart, ik vind het zo’n mooie buurt. Ik zou vooral graag willen dat bewoners dat gevoel met elkaar delen en kunnen zeggen: “wij zijn trots op onze buurt.” En dat laten we niet verknallen door een aantal mensen die zich daar niets van aantrekken. 

Toen ik net burgemeester werd mocht ik een toespraak houden hier in het stadhuis, en mijn laatste zin was: “Wij zijn Rotterdam.” Dat heb ik niet voor niets gezegd, omdat ik dat ook echt geloof. Wij maken die stad, de inwoners zijn die stad, maar we hebben elkaar ook nodig om de stad mooier en veiliger te maken. En dat doen wij als stadsbestuur, maar daar hebben we allemaal een rol in. 

Over het stemmen zelf: wat zorgt er uiteindelijk voor dat een partij of persoon uw stem heeft gekregen? Heeft u daar een methode voor?

Als je diep in mijn hart kijkt gaat het erom wie ik vertrouw. Er zijn altijd veel zaken die veranderen. Een partijprogramma zegt ook niet alles, want de wereld verandert en dan moet je als partij opnieuw kijken wat je dan vindt. Voor mij is het niet alleen belangrijk dat iemand eerlijk en betrouwbaar is, maar ook of ze hun ideeën goed uit kunnen leggen. En wat voor maatschappij zij graag voor zich zien. 

Zo geloof ik bijvoorbeeld echt in samenleven met elkaar, dus kijk ik ook naar partijen die dat ook belangrijk vinden. Het partijprogramma is dus wel belangrijk, maar daarbinnen kijk ik altijd naar wie ik daadwerkelijk vertrouw met mijn stem. 

Ik geef u een toverstaf waarmee u exact één maatschappelijk probleem in Rotterdam kan oplossen. Wat zou dat dan zijn?

Dan zou ik het gevoel van veiligheid willen vergroten in de gehele stad. Gewoon overal en op alle plekken. Ik geloof namelijk dat veiligheid de basis is die wij nodig hebben om met elkaar samen te leven. Dat zou voor mij het belangrijkste zijn en dat is iets waar ik me elke dag voor in zal blijven zetten.

Door Tom Damen