Laat ik het als volgt uitdrukken: er is ruimte voor verbetering. 

Er zijn niet veel gemeenten die het slechter doen dan Rotterdam (lees: geen). Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen van 2022, behaalden we een opkomstpercentage van net niet 39%. Hiermee bungelde Rotterdam onderaan in de Nederlandse ranglijst (oké: helemaal onderaan). In Mathenesse ging slechts 24% van de stemgerechtigden naar de stembus. Onze wijk behoort hierdoor tot de ‘top vijf’ buurten met het laagste opkomstpercentage. Een twijfelachtige troostprijs. 

Er gaan in Rotterdam zo weinig mensen naar de stembus dat je in de gemeenteraad nauwelijks nog kunt spreken van een volksvertegenwoordiging. Een gemis (vind ik) maar geen zorgen. Ik ga niemand vertellen dat stemmen een burgerplicht is. Of dat niet stemmen uitkomt op stadverraad. Ik ken de tegenargumenten. Die keuze is aan u. Aan de andere kant wil ik voorkomen dat we samen met ons stembiljet het hele idee van democratie in de prullenbak gooien. Dan geven we niet alleen de democratie op, maar vooral het vertrouwen in elkaar. 

Democratie als stad- en straatmaken

Als eerst, een heilig huisje omstoten. De gelijkstelling van de democratie met een stembiljet door de gleuf van een omgebouwde afvalcontainer duwen, is wat mij betreft onjuist. Democratie gaat niet enkel over een rood kruisje zetten bij naam van een persoon waar je (laten we eerlijk zijn) weinig over weet. Democratie gaat over de vraag ‘hoe willen wij, al die verschillende mensen, samenleven?’ Hoe maken we samen onze stad, onze wijk een fijne plek – voor iedereen. Het gaat over stadmaken. En ja, deze vraag wordt beantwoord in de gemeenteraad, maar dat is niet de enige arena waarin zij wordt beslecht. 

Een aantal voorbeelden. De gemeente Rotterdam heeft het Right 2 Challenge. Onder deze naam hevelt de gemeente haar lokale verantwoordelijkheden (en bijbehorend budget) over aan bewoners die onderbouwen dat zij een gemeentetaak beter kunnen uitvoeren. Op deze manier hebben Rotterdammers bijvoorbeeld het beheer van een speeltuin en een park overgenomen. Of kijk naar het Rotterdamse Burgerberaad van 2024. Honderd gelote Rotterdammers kwamen dat jaar zes keer bijeen om te leren over het klimaatprobleem en de oplossingen. Zij adviseerden vervolgens de gemeente over wat zij nog meer moest doen om haar klimaatdoelen wél te halen. De gemeente nam negen van de tien adviezen van dit burgerberaad over, en één gedeeltelijk. 

Maar stadmaken gebeurt ook op straatniveau. Het Rotterdamse Opzoomeren. Dit begrip danken we aan de bewoners van de Opzoomerstraat in het Nieuwe Westen, die in 1989 besloten ‘dan maar zelf’ de verloedering van hun straat aan te pakken. Ze stropen de mouwen, pakken hun bezems en vegen de straten schoon. Er komen lampjes en geveltuintjes. Op eigen initiatief. Niet lullen maar poetsen – letterlijk. Deze assertiviteit van de bewoners inspireert en een aantal jaren later wordt Stichting OpzoomerMee opgericht. Hier kun je tot de dag van vandaag terecht met een goed idee voor je straat. 

Heb je contact met jouw buren?

OpzoomerMee-initiatieven getuigen van een soort democratisch vlammetje. Ze laten zien, op heel kleine schaal, dat als gewone mensen hun krachten bundelen en de koppen bij elkaar steken, wij iets gedaan kunnen krijgen. Sinds 2014 met de gemeente Rotterdam deze staat van samenredzaamheid in de stad en publiceert de resultaten in het wijkprofiel. Heb je contact met je buren? Help je je buren weleens? Is er goed contact tussen jong en oud in de wijk? Doe je vrijwilligerswerk? In Mathenesse beantwoorden steeds vaker mensen al deze vragen met “Nee”. 

Natuurlijk, lokale democratie gaat over de gemeenteraad en de wijkraad, maar het gaat ook over normale mensen. Over u en ik die samen praten, luisteren en meebeslissen. Hoe meer perspectieven, hoe beter. Mensen met werk, en zonder. Mensen met veel geld en weinig. Mensen die kunnen lopen en mensen die in een rolstoel zitten. Arbeidsmigranten en ambtenaren. Mensen uit de Schepenbuurt, de Landenbuurt en het Witte Dorp. En als het aan de Partij voor de Dieren ligt, voegen we hier ook de stem aan toe van andere levende wezens die in onze stad wonen. Het gaat over wat al die mensen samen kunnen bereiken en doen voor elkaar. Over boodschappen doen als de ander ziek is. Elkaar groeten op straat. Elkaars planten water geven tijdens vakanties. Of, wat mijn buurvrouw voor mij deed: koken voor elkaar als iemand (ik) een toetsweek heeft. 

Het is aan u of u uw stembiljet weggooit, maar alstublieft, gooi het vertrouwen in de mede-Mathenessenaren niet ook in (of naast) de container. Beter een goede buur dan een verre vriend, toch? Hoe fijn is het dan als we weten hoe de buren heten. Zullen wij als buren, tijdens de komende ambtsperiode van de gemeenteraad, kennis maken? De gemeente Rotterdam overstelpt met bewonersinitiatieven. Gewoon omdat wij het kunnen?

Door: Anne-Rixt Korte