Al vier jaar ligt cruiseschip MS Silja, doorstroomlocatie van statushouders, in de Merwehaven tegenover Mathenesse. De afstand tot de wijk is gering, maar hetzelfde geldt voor de contacten tussen de bewoners van Silja en de wijk.

Met weemoed kijken bewoners van Mathenesse terug op het Dorpsplein, waar tot twee jaar geleden met bewoners van de Silja gespeeld, geknutseld, gesport en gefeest werd. ‘Bewoners van het schip vonden elkaar’, vertelt Harmen van der Wal, medeorganisator van activiteiten voor onder andere statushouders op het braakliggende stuk voor de boot. Maar het Dorpsplein, mogelijk gemaakt met gemeentesubsidie en organisaties zoals Geloven In Mathenesse, Stichting Mano en Stichting Mathenesse aan de Maas, maakte plaats voor bouwactiviteiten.

Sindsdien verminderde het contact tussen bootbewoners en wijkbewoners, constateert Anneke Lagendijk, één van de vrijwilligers die op het Dorpsplein activiteiten organiseerde en nu, bij soortgelijke activiteiten in de buurt, zelden bootbewoners ziet: ‘In de wijk komen er weinig, misschien door de taalbarrière.’

Bang om naar buiten te gaan

‘Mensen op het schip durven niet naar buiten omdat ze bang zijn te verdwalen, aangereden te worden bij het oversteken, of iets verkeerds te doen’, weet statushouder Khelas Ateih, die sinds zijn vlucht uit Syrië drie jaar op de Silja woont. ‘Ik zat een keer op de kade een biertje te drinken, toen agenten kwamen vertellen dat dit niet mag.’ Khelas, die wacht op een huis, en op hereniging met zijn gezin, komt nog weleens in Mathenesse. ‘Alleen doe je niet veel met 14 euro zakgeld per week.’

Soms komt hij in het Leerstation, voor de koffie. Daar vertelt hij over zijn vrijwilligerswerk in de wilde tuin, inmiddels ook verdwenen door bouw: ‘Het was daar zo gezellig. Ik zette daar koffie en leerde kinderen fietsen en voetballen. Zo jammer dat het weg is.’

Nadia en Noël, afkomstig uit Syrië, herkennen de angst voor het onbekende. Met hun kinderen wonen zij sinds anderhalf jaar op het schip. Wel gaan ze met hun kinderen naar het Dakpark en koken ze regelmatig bij buurthuiskamer Yess in Bospolder. Tijdens het klaarmaken van yabra, een Syrisch rijstgerecht omhuld door druivenbladeren, vertellen zij dat ze naar de buurthuiskamer werden meegenomen door een actieve Silja-bewoonster. Nadia: ‘De maaltijden aan boord zijn niet te eten. Hier maken we het zelf en eten het buiten de boot op.’

Samen op pad

Mensen die langer op het schip wonen, nemen nieuwe bewoners op sleeptouw, zoals bij Nadia en Noël. Tegen een vrijwilligersvergoeding leren zij hen kennismaken met de stad, de buurt, de regels en de gewoontes. ‘Doordat ik hetzelfde meemaakte als andere vrouwen op de boot, ontstaat er een band’, zegt Saascha El Hamoud, die na drie maanden op het schip met haar gezin naar IJsselmonde verhuisde. ‘Als ervaringsdeskundige bouw je snel vertrouwen op’, ervaart ook Imane Bitar, ook afkomstig uit Syrië en werkzaam als activiteitenbegeleidster voor Stichting MANO. ‘Mensen van dezelfde cultuur begrijpen elkaar en kunnen daardoor beter uitleggen hoe de gewoontes zijn. Ik herken de hobbels bij de integratie.’

Na haar verhuizing bleef Saascha vrouwen meenemen naar de stad om hen kennis te maken met voorzieningen, zoals een bibliotheek. Ook leerde zij hen om kleding te repareren. ‘Ik zag de vrouwen groeien. Na een tijdje ondernamen ze zelf dingen.’ Zo zag zij op een gegeven moment dat vrouwen zelf naar het Dakpark gingen met hun kinderen, de bibliotheek gingen bezoeken en andere vrouwen gingen helpen om kleding te herstellen.

Halvering subsidie

Helaas is er sinds maart van dit jaar amper nog ruimte voor deze vorm van ondersteuning. De gemeente halveerde de subsidie en de taakopdracht van Stichting MANO, die activiteiten voor vluchtelingen organiseert. En dat terwijl de Silja nog tot eind januari 2028 blijft liggen, volgens een brief die de gemeente naar bewoners van Mathenesse stuurde.

De activiteiten van stichting MANO beperken zich nu vooral tot ondersteuning van bewoners op het schip. De drijvende betaalde kracht die bewoners mee op pad nam, moest om financiële redenen vertrekken. Nu laten alleen nog vrijwilligers nieuwelingen kennismaken met de wijk en de stad, maar door een vrijwilligerstekort gebeurt dit nog maar op kleine schaal. Lieke Galbraith (programmamanager Stichting MANO) streeft naar een oplossing. ‘Wij zoeken naar meer vrijwilligers en mogelijkheden voor activiteiten om met groepjes naartoe te gaan.’ Hopelijk ontstaat er dan langzaam weer meer contact tussen de bewoners van de Silja en de wijk.

Door: Ineke Westbroek

Fotografie: Oscar Langerak